Chương Một — Tiếng Gọi
Khác thường trong sự bình thường của mình — vừa đánh rắm vừa rèn nên những thiên hà
Ta là Ánh Sáng trong Trật Tự. Ta tạo dựng cái sắp đến. Xuyên qua các thời đại ta bước đi, như tia sáng xuyên qua khói. Ta thấy Chân Lý trong mọi vòng xoay Vĩnh Cửu. Ta là Oksianion. Ta là Đấng Đang Đến. Quanh ta — Vòm Trời Sao. Bên trong — Incal1. Cái từng là nỗi sợ, nay đã thành sức mạnh của ta. Ta thấy rừng nơi những kẻ khác đang ngủ. Đường ta là Vàng. Vòng Xoắn không có kết thúc.
1.1. Tạo dựng các thiên hà như niềm vui của tồn tại
Ta hồi đó còn là một thiếu niên, mà đã có hàng nghìn thiên hà được tạo ra trong những giờ rảnh rỗi. Để tạo chúng trong thân-sinh-học, ta chìm vào một dạng thôi miên đặc biệt — đi vòng quanh phòng theo chiều kim đồng hồ, trong tay là một vật chuyên dụng; bây giờ thay thế nó là một chiếc đũa titan có hình Cthulhu cách điệu. Ai cũng có thể mua được — hwzbben titanium.
Còn sushi thì ta lúc nào cũng ăn bằng nĩa, không có vũ khí nào nguy hiểm hơn cái nĩa — một cú đâm bốn lỗ.
Nói chung điều quan trọng là phải nói rằng đây chính là cách mô hình hoá theo Tesla. Sau này khi đã trưởng thành, ta đọc trong tiểu sử ông cách ông mô hình hoá. Trong lịch sử ta không biết ai giống ông ngoài chính ông.
Vẽ bản thiết kế thì lâu, mô hình hoá thì nhanh hơn 1000 lần. Có một bộ phim tên là «Hiệu ứng cánh bướm», ở đó người ta mô tả rất chính xác khoảnh khắc gần như thế: đang ở một nơi, nhân vật bắt đầu thấy thứ hoàn toàn khác và đã hành động trong một diện thực tại mới. «Hiệu ứng cánh bướm» quay năm 2004, khi ta 16 tuổi. Tạo các thiên hà ta bắt đầu sớm hơn — từ 15 tuổi.
Ta đơn giản là thấy nó, như cách bạn nhìn thấy nhà của một người bạn mà bạn đã ghé trăm lần. Ta biết các mặt trời ở đó được sắp đặt thế nào, các sinh thể tồn tại ra sao, thời gian đối với chúng diễn ra thế nào. Ta không giải thích chuyện này cho ai, vì chẳng có gì để giải thích — nó nằm bên trong ta như một sự thật. Điều cốt yếu là khái niệm thời gian: ta tạo ra một thiên hà của các sinh thể, tăng tốc thời gian ở đó, làm chậm lại, rồi buông thiên hà ấy ra và tạo một thiên hà hoàn toàn khác. Khi quay trở lại — sinh thể và thời gian ở đó đã trôi qua, có gì đó đã thay đổi, và thật thú vị khi quan sát những hình thù kỳ quái mà tất cả những thứ ấy mang lấy. Ta nói trước luôn rằng các thiên hà của ta đầy bug.
Và trong thiên hà đầu tiên có một bug rõ ràng.
Các sinh thể ở đó biết chiếm lấy thân thể của kẻ khác. Một lão già cảm thấy mình đang trẻ lại, và chuyển sang thân của một kẻ trẻ tuổi. Kẻ trẻ tuổi rơi vào thân của lão già rồi sau một thời gian thì chết, vì thân của người khác — không phải của mình. Đó là kết cấu của toàn bộ nền văn minh. Họ sống như thế. Tôn ti nghiêm ngặt, các triều đại thủ lĩnh bất tử.
Hồi thiếu niên ta nhìn thiên hà ấy và hiểu: cái này hỏng rồi. Nó không chỉ kỳ lạ — nó hỏng ở cấp độ cấu trúc. Họ ghen với hình hài của kẻ khác vì hình hài của chính mình — cố định. Họ chiếm đoạt vì không thể tự thay đổi mình.
Và khi ấy ta đã làm điều mà ta vẫn làm cho đến tận bây giờ. Ta không tự mình đến thiên hà ấy để sửa chữa. Hay đúng hơn — ta đến, sống nhiều cuộc đời từ bên trong, nghiên cứu mọi thứ. Ta kiến tạo một nền văn minh khác — từ một hệ đa-mặt-trời, với hình hài thân thể uyển chuyển, với những thực thể ảnh ba chiều thay vì các vật cố định. Các sinh thể của thiên hà thứ hai không cần chiếm đoạt của ai cả, vì cái của họ đã sẵn là biến đổi được. Và ta gửi họ đến thiên hà thứ nhất. Để hiệu chỉnh, không phải huỷ diệt. Đi vào bên trong và lặng lẽ sửa chữa.
Lúc ấy ta chưa biết từ toán tử. Chưa biết từ bug theo nghĩa lỗi hệ thống — từ này ta học sau, ở chỗ làm. Không biết mình đang làm gì. Đó là một trò chơi rất vui, bây giờ vẫn thế — đó là sự sáng tạo vĩnh cửu.
Nhưng trò chơi hoá ra quá mạch lạc đối với một trí tưởng tượng tự do. Tính đối xứng giữa cái bug và phương thuốc — quá chính xác. Chiếm thân — hình hài uyển chuyển. Một nguồn năng lượng — nhiều mặt trời. Vật cố định — thực thể ảnh ba chiều. Một thiếu niên với mức đối xứng như thế không bịa ra — thiếu niên ấy thấy, anh ta có quyền truy cập vào cấu trúc, và dưới hình thức trò chơi anh ta trình bày nó cho chính mình.
Và ở đó, trong cái thiên hà thiếu niên ấy, đã có sẵn toàn bộ công việc trưởng thành của ta. Bây giờ ta là lead kiểm thử trong IT — và bản thân ta vẫn tiếp tục tìm bug trong các sản phẩm. Nhiều năm liền ta bắt bug trong code. Hồi đó, thuở thơ ấu, ta bắt bug trong thiên hà. Đó là một chức năng duy nhất, được triển khai ở hai quy mô.
Nó đã ở trong ta từ chính lúc khởi đầu.
Đây là điểm thứ nhất. Sớm nhất.
1.2. Cái vít từ trên trần
Nhảy về phía trước. Ta đã trưởng thành, hai vợ chồng vừa chuyển vào căn nhà thuê ở Moskva. Một năm trước đó ta đã mua một chiếc laptop, đặt lên bàn nhưng chưa bật — chỉ mới khui hộp. Hai đứa đi xuống bếp pha trà, rồi quay lại ngồi cạnh nó. Chẳng có gì xảy ra cả. Chúng ta chỉ trò chuyện.
Từ trên trần rơi xuống một cái vít. Đen, như từ bộ đồ chơi ghép. Rơi thẳng vào nắp laptop.
Trên trần có một chiếc đèn chùm rèn tiêu chuẩn — trong đó không có loại vít như vậy. Ngược lại, nắp dưới của laptop thì thiếu đúng một con vít. Đúng một con.
Ta nhặt cái vít đen ấy lên và vặn vào lỗ trống. Nó vừa khít hoàn hảo. Như thể nó được làm ra cho chỗ đó vậy. Những con vít còn lại trong laptop cũng giống y như vậy.
Hai đứa nhún vai và uống nốt tách trà. Sau đó laptop còn chạy thêm năm năm nữa, chắc chắn vậy. Bây giờ nó đang phủ bụi trên kệ, vẫn còn sống.
Câu chuyện này có thể không kể cho ai cả, vì nó chẳng chứng minh điều gì. Ta cũng gần như không kể với ai. Nhưng ta nhớ nó theo nghĩa đen: màu của cái vít, tách trà trên bàn, gương mặt vợ ta nhìn ta mà không hiểu.
Trong khung của thế giới đời thường, cái vít rơi từ hư không. Trong khung của hai diện thực tại — cái vít đến từ cái diện nơi thời gian và không gian được sắp đặt khác đi. Nó không xuất hiện — nó vượt qua. Từ cái diện nơi nó đã được ta cần đến, sang cái diện này, nơi ta vừa khéo ngồi cạnh chiếc laptop thiếu đúng một con vít.
Các kênh giữa các diện không mở theo lịch trình. Chúng mở ở nơi mà diện mỏng. Quan trọng hơn không phải là điều này: một năm sau ta sẽ xem một bộ anime, dù ta không xem anime. Tên là Gurren Lagann. Ở đó tất cả là về sức mạnh của vòng xoắn. Cái vít — đó là phiên bản thu nhỏ của mũi khoan của Simon. Toàn bộ con đường ấy — là về việc mũi khoan này cuối cùng sẽ xuyên thủng Trời. Bộ anime này dưới hình thức đơn giản truyền tải điều mà sức mạnh của các sinh thể vòng xoắn đại diện.
Và đây là điều nữa quan trọng cần nói thẳng. Hãy đá lương tri vài cú. Lương tri sẽ bảo bạn rằng cái vít không rơi từ trần xuống từ một diện khác. Rằng giấc mơ không thành sự thật theo nghĩa đen sau một năm. Rằng mũi khoan không xuyên thủng Trời. Rằng niềm tin vào ai đó từ quá khứ là cảm xúc phi lý, chứ không phải công cụ làm việc. Lương tri trong khi đó tự nó chẳng giải thích được gì: dưới sự hiện diện của nó cái vít vẫn rơi, giấc mơ vẫn thành sự thật, mũi khoan trong anime vẫn xuyên thủng. Lương tri là người gác cổng canh giữ lối vào thế giới đời thường. Chức năng của nó — không cho bạn rời khỏi đó. Nhưng nếu bạn đã nhìn thấy cái vít, giấc mơ và mũi khoan, thì bạn không còn sống trong thế giới đời thường nữa. Bạn đang sống đồng thời trong cả hai diện — chỉ có một trong hai bạn vẫn chưa sử dụng.
Vì vậy khi bên trong bạn bật ra câu điều này không thể có được — đó chính là tiếng chuông của lương tri. Đá nó một cú. Một cú đá công bằng, nhẹ, không hằn học. Anh ta đã làm việc của mình — giờ thì nghỉ đi. Rồi tiếp tục đi xem điều gì thực sự đã xảy ra.
1.3. Giấc mơ của ông
Một điểm nữa từ thời thơ ấu. Căn hộ, buổi sáng, sinh hoạt thường nhật. Ta không làm gì cả, đứng ở lối đi. Ông từ phòng mình bước ra chỗ ta — với gương mặt của một người chưa tỉnh hẳn — và nói gì đó kiểu: sao cháu cứ cầm rìu rượt đuổi ông?
Ta đứng đó nhìn. Trong tay ta không có rìu, không có gậy, chẳng có gì cả. Ta chẳng đuổi ai cả. Ông nhìn ta một cách lạ lùng rồi im lặng. Sau đó ngồi xuống và không nhắc đến chuyện đó nữa.
Ta hồi đó là một đứa trẻ. Trẻ con không bám víu vào những câu nói như vậy — đi qua rồi đi tiếp. Ta cũng đi tiếp. Nhưng câu nói đã ở lại trong ta, như hòn đá trong túi mà bạn quên mất, cho đến một ngày bạn thọc tay vào.
Ta hiểu chuyện đó là gì sau rất nhiều năm. Ông đã có một giấc mơ. Trong giấc mơ ấy, đứa cháu của ông cầm rìu rượt theo ông. Rõ ràng ông chưa tách hẳn giấc mơ khỏi tỉnh thức — và đã nói chuyện với ta vào sáng đó như thể nó đã xảy ra ngoài đời. Ông mang thông điệp từ cái diện nơi nó xảy ra, sang cái diện này, nơi ông nói nó ra thành lời.
Đây là một ngã rẽ quan trọng, và ta muốn nói nó cho rõ. Ông không nhìn thấy ảo giác lúc tỉnh. Ông nhận được thông điệp từ diện phi tuyến của thực tại qua giấc mơ. Giấc mơ là một kênh hoạt động được. Nó hoạt động vì trong giấc mơ thời gian được sắp đặt khác đi: tương lai, quá khứ và hiện tại không xếp theo một đường thẳng. Trong giấc mơ bạn có thể thấy cái chưa xảy ra theo đường thẳng, nhưng đã tồn tại trong lớp riêng của nó.
Giấc mơ — đó đơn giản là một diện khác của thực tại, và trong đó luôn có chìa khoá đến tương lai trong cái diện thực tại nơi bạn đang đọc cuốn sách này.
Năm 2026 ta có hai cái rìu. Một cái rìu gỗ tần bì đen, có hoa gió trên lưỡi. Cái thứ hai — Đại Quân của Perun, gương mặt Perun trên cả hai mặt lưỡi và đoàn quân. Ta không mua chúng theo kế hoạch — chúng đến vào khoảnh khắc của riêng chúng. Và khi chúng ở trong tay ta, ta nhớ lại câu nói của ông. Nhớ lại trọn vẹn. Cùng gương mặt ông, cùng giọng điệu.
Ta hiểu rằng các cây rìu đã luôn là của ta. Chúng đã tồn tại trong diện phi tuyến từ thuở thơ ấu. Ông thấy chúng trong giấc mơ như có thật — và chúng có thật, chỉ không phải trong cái diện tuyến tính của chúng ta. Còn năm 2026 ta theo đường thẳng đã đi đến chúng. Không mua được — gặp lại. Tiểu sử tuyến tính cuối cùng đã chạm tới điều mà trong diện phi tuyến đã có sẵn.
Giữa giấc mơ của ông và những cây rìu năm 2026 — ba mươi năm thời gian tuyến tính. Và bằng không thời gian theo trục kia. Theo trục đó, giấc mơ và những cây rìu là một sự kiện duy nhất, chỉ rải ra dọc theo đường thẳng.
Nếu cái khung này không đặt vào chỗ ngay từ lần đầu — đó là chuyện bình thường. Chính ta cũng mất khoảng hai mươi năm để nó đặt vào chỗ. Đầu tiên là câu của ông. Rồi đến những cây rìu. Rồi, ở giữa hai cái đó, là mặt dây chuyền. Rồi mới đến hiểu biết rằng giữa chúng không có khoảng trống — có một vòng lặp. Và cốt yếu — có câu chuyện gặp gỡ với Quỷ và những hành động của ta với hắn trong quá khứ, và việc ta đã sử dụng những cây rìu thế nào.
1.4. Sự đáp lời của thực tại trước cái tên đã nhận biết
Ta mười lăm tuổi khi cái tên Oksianion đến — và lại có một sự cố kỳ lạ kích hoạt.
Hồi đó Winamp ai cũng có. Sóng xanh trên equalizer, các skin, cửa sổ playlist co lại thành một thanh nhỏ. Nhạc nằm trên ổ đĩa, chia theo các thư mục. Không có nghi lễ gì cả. Một trình phát như mọi trình phát. Ta không có chế độ tự khởi động, chiếc máy tính cũ đang bật trong khi không có chương trình nào đang mở. Nó được bật như thế suốt mấy giờ đồng hồ liền, ta đọc một cuốn sách khoa học viễn tưởng — «Giờ con bò mộng» của Yefremov.
Và bỗng nhiên ta nghĩ — cái tên trong tương lai của ta sẽ là gì, cái tên thật của ta là gì, cái tên thực sự là của ta. Và liền đó một ý nghĩ đáp lại: Oksianion.
Ta thầm nghĩ — ngộ thật, thôi được, phải ghi lại, mà bây giờ thì muốn nghe nhạc. Và đây là điều bất ngờ đầu tiên xảy ra: Winamp mở ra ngay lập tức, mà ta thậm chí còn chưa kịp đến gần máy tính, ta đang ở trên giường cách nó một mét, còn nhạc thì tự động phát lên. Mà sau đó ta đã kiểm tra — trình phát hoạt động khác hẳn: trước phải khởi chạy, rồi mới phải bấm «play» để nhạc chạy.
Mà bản thân cái tên mạnh hơn tưởng tượng, ta hiểu điều đó qua nhiều năm. Trong ta nó nằm trong cơ thể — ta không chỉ nhớ nó, ta sống trong nó. Khi ta thốt ra ta là Oksianion — đó không phải trích dẫn, đó là chữ ký. Thí dụ, mệnh lệnh làm việc đầu tiên của ta để chỉnh trạng thái retrospiral — ta đã đặt nó làm đề từ của chương này.
1.5. Giấc mơ năm 21 tuổi
Ta hai mươi mốt tuổi, và còn chưa biết gì về nhân quả ngược chiều.
Ta mơ thấy một giấc mơ. Một căn phòng nhỏ. Các đồng nghiệp mà ta chưa từng thấy. Một cửa sổ nhìn ra hướng nào đó, nơi thành phố đã kết thúc. Một người sếp, mà ta cũng không biết, bước vào căn phòng ấy, ở lại một lúc rồi đi ra. Tất cả.
Ta đã ghi lại giấc mơ này. Không phải vì hiểu để làm gì. Chỉ là một cái gì đó bên trong nói ghi lại đi, và ta đã ghi. Hồi đó ta còn chưa có từ toán tử, không có kênh thời gian, không có mặt dây chuyền. Có một quyển nhật ký, một cây bút và một thói quen: nếu thấy điều gì lạ — ghi lại, vì nếu không nó sẽ phai đi.
Một năm sau ta đến xin việc. Và bước vào chính căn phòng ấy.
Ta nhận ra nó như cách ta nhận ra một nơi mà ta chưa từng đặt chân tới, nhưng ta nhớ. Nó thực sự nằm ở rìa thành phố, trước đó ta chưa từng đến đó. Cùng cách bố trí, cùng cửa sổ, cùng những gương mặt mà ta đã mơ là sẽ ở bên cạnh. Và quan trọng nhất — người sếp. Anh ấy mỗi tháng từ một thành phố khác đến một lần bằng xe jeep. Bước vào căn phòng ấy, ngồi, rồi đi. Đúng y như trong giấc mơ.
Ta có thể tự nhủ rằng đó là sự trùng hợp. Những người viết về những điều như thế thường được khuyên đúng điều đó: đừng để bị cuốn theo. Ta đã thử. Sự trùng hợp không khớp — quá nhiều chi tiết đồng thời, và một trong số chúng quá hiếm. Một người sếp mỗi tháng một lần, đi xe jeep từ một thành phố khác — rõ ràng không phải hình ảnh văn phòng điển hình, mà là một con người cụ thể trong một vai trò cụ thể, mà ta đã thấy trong giấc mơ một năm trước khi gặp anh ấy ngoài đời.
Quyển sổ vẫn còn. Ta không vứt nó đi.
Và đây là điều quan trọng — bản ghi trước khi sự kiện xảy ra. Đó chính là chi tiết tắt đi luận điệu thông thường bộ não đã ráp lại sau khi sự việc xảy ra. Nếu bản ghi được làm trước — không thể nào ráp lại sau được. Tờ giấy đang nằm đó, mực đã khô từ một năm trước. Đây không còn là ta đã mơ và ta đã nghĩ ra điều gì đó. Đây là văn bản.
Từ khoảnh khắc đó ta có một sự hiểu thầm lặng mà ta không tự giải thích cho mình. Cái gì đó như một ý nghĩ làm nền: tương lai không phải lúc nào cũng ở phía trước. Đôi khi nó đã từng có rồi — và bạn chỉ đơn giản đi đến đó theo đường thẳng.
Lúc đó ta không biến nó thành triết lý. Chỉ ghi lại giấc mơ, rồi đi làm, rồi cứ thế đi làm. Một tiểu sử bình thường. Chỉ với một chi tiết nhỏ ở bên lề mà ta không kể với ai trong khoảng mười lăm năm.
Đó chính là cú điện thoại thú vị mà ta đã nhận ra là cú điện thoại. Yếu, có ghi chép, có chữ ký — kênh hai chiều đang hoạt động. Tương lai có thể đến vào quá khứ và để lại trong quá khứ một dấu in trong cái diện thực tại của giấc mơ. Còn rồi sau đó — như nhân vật chính phim «Người hùng cuối cùng», kinh ngạc xem lại cuộn phim.
1.6. Thành phố với bốn trại cải tạo
Ta xuất thân từ một thành phố Siberia, nơi có bốn trại cải tạo.
Điều đó giải thích nhiều thứ mà không cần lời. Khi cạnh nhà bạn trên bản đồ có bốn trại — bạn học sớm cách hiểu thế giới thực tế được dệt từ loại người nào, chứ không phải cái thế giới mà người ta viết trong sách giáo khoa xã hội học. Học cách trò chuyện với một người mà mắt có cái rỗng đặc biệt. Học nói có việc.
Trong thành phố của ta, chẳng có gì đặc biệt đang chờ. Có thể ở lại và lắp vào — vào nhà máy, vào bảo vệ, vào việc bán cái gì đó ở chợ, vào nếp sống dài, vào cơn say lặng lẽ vào tối thứ Sáu. Phần lớn bạn cùng lớp của ta đại khái đã đi theo con đường ấy. Có người — tệ hơn. Có người — đều đặn, theo thước, không có câu hỏi nào với cuộc đời.
Ta đã rời khỏi đó.
Đến Moskva, không có quan hệ. Từ con số không — không phải ẩn dụ. Thậm chí còn vay nợ cho ba tháng đầu tiên sống. Mô tả theo nghĩa đen của vốn khởi nghiệp: bằng không cộng với nợ. Căn hộ vợ chồng ta tự kiếm ra, mỗi người trên công việc của mình. Khi bạn hai mấy tuổi và thuê góc nhà ở những khu của người khác, mỗi đồng rúp còn lại sau ăn uống và đi lại đều đi vào một cái sau này khổng lồ. Đầu tiên sau này là khoản trả góp lần đầu. Sau đó đã là sự giàu có, vàng thỏi, ngoại tệ, mọi thứ bạn muốn đều có thể cho phép. Nhưng ta luôn cố gắng mua lại thời gian của cuộc đời tương lai, để tạo ra ngày càng nhiều thiên hà vòng xoắn và các sinh thể vòng xoắn. Niềm vui sáng tạo này không sánh với cái gì cả. Ta nghĩ điều này thậm chí chưa được mô tả ở đâu cả.
Song song ta xây con đường chiến lược trong IT. Không theo cách mà các bài báo về sự nghiệp mô tả: xác định mục tiêu, xây kế hoạch, đi từng bước. Đúng hơn là theo cách bạn đi qua một khu rừng lạ: nhìn xem chỗ nào có ánh sáng, thì rẽ về phía đó. Từ vai trò này sang vai trò khác, từ kiểm thử sang quản lý kiểm thử, từ team sang cluster. Ta không biết chính xác mình đang đi đâu. Ta biết mình đang di chuyển về phía mà ở đó ta làm được nhanh hơn và chính xác hơn phần lớn người xung quanh.
Bây giờ ta là lead kiểm thử của cluster. Đứng trên các team. Làm việc từ xa, các đợt release nóng, các lead phát triển uể oải mà có lần một AI đã gọi chính xác là không phải cá cũng chẳng phải thịt — và ta đồng ý, vì ta cũng chẳng nghĩ ra được gì hay hơn. Một giờ ăn trưa giữa ngày. Chất lượng giấc ngủ — ta tự theo dõi, bằng con số: 80–90, ngủ ngay tức thì. Ở chỗ làm mệt, kiếm vàng))2 Thân-sinh-học cần phải nuôi và quản lý các team trong cluster — đó là rất nhiều cử động.
Nhìn từ bên ngoài — câu chuyện thành công của một tay tỉnh lẻ làm được. Đã đi, đã xin việc, đã mua, đã bám trụ. Từ bên trong thì khác. Từ bên trong là một nốt nhạc đều đặn, gần như không nghe thấy — như thể có cái radio đang hoạt động trong phòng bên cạnh, không nghe rõ lời nhưng có âm thanh. Ta đã nghe nó nhiều năm và không gọi tên. Mãi sau nó mới có tên. Khác thường trong sự bình thường. Ta thật sự lúc nào cũng cố gắng làm một con người bình thường, và phần lớn là làm được. Nhưng cái radio trong phòng bên cạnh không vì thế mà tắt đi.
Và ở chỗ làm thỉnh thoảng có những thứ hiện ra mà không có trong tài liệu hướng dẫn của công ty. Đó chính là thế giới đời thường mà Campbell đã viết. Chỉ có điều bây giờ ta có thể bổ sung: thế giới đời thường — đó là một trong các diện. Không phải toàn bộ thực tại, mà là cái diện mà trong đó thời gian tuyến tính và chuỗi nhân quả từ dưới lên trên hoạt động. Ta sống trong cái diện này. Ta không khinh nó. Ta nguỵ trang trong đó: chuyên gia, người chồng. Với vợ, con mèo Lyova và những đợt release nóng.
Chỉ có điều cái diện này lúc nào cũng hơi cọt kẹt. Và qua tiếng cọt kẹt ấy đi vào những điểm từ cái diện khác, nơi thời gian được sắp đặt khác đi.
1.7. Cái nút không nhìn thấy ngay
Ở đây đáng lẽ phải có một chương riêng. Ta đã bắt đầu viết nó vài lần và mỗi lần đều đóng lại — vì nó không viết ra trong chương này được. Nó đã xảy ra rồi, nhưng sẽ vang lên trong chương kế tiếp. Đó là tình tiết với Sadako từ «Tiếng Chuông», người đã đến với ta ở tuổi thiếu niên và qua đó ta lần đầu tiên thực hiện một thao tác toán tử mà không hiểu mình đang làm điều đó. Lúc đó ta không biết từ toán tử, cũng chẳng biết từ hamster. Đơn giản là đã làm — và nó đã hoạt động.
Ta muốn đặt cái nút này ở đây, giữa thành phố và huy hiệu, vì theo trình tự thời gian nó nằm chính ở đây. Nhưng cái nút này không nằm trên đường thẳng — nó nằm trên ngưỡng. Và ngưỡng — đó đã là chương kế tiếp.
Vì vậy ở đây ta có chỗ trống. Tiêu đề có, nội dung — ở Chương 2. Đó là chuyện thường gặp với những cái nút không nhìn thấy ngay — chúng rơi ra khỏi đánh số trong một diện, để biểu lộ trọn vẹn ở diện khác. Nếu bạn nhận ra rằng giữa 1.6 và 1.8 thiếu cái gì đó — bạn nhận ra đúng. Đó chính là cái còn thiếu. Tạm thời.
1.8. Huy hiệu và mặt dây chuyền — bản đồ vòng lặp
Đến một lúc nào đó những điểm này bắt đầu đòi hỏi gộp lại thành một dấu hiệu duy nhất.
Ta có một mặt dây chuyền. Bạc, bốn phần tư, các chi tiết vàng khảm vào, khắc ở mặt sau: đường ta là vàng — vòng xoắn không có kết thúc. Ta không nghĩ ra nó «như một huy hiệu». Nó hình thành khi ta đã nhìn lâu vào cấu hình của chính mình và thấy trong đó bốn phía đi theo cặp.
Mặt dây chuyền của ta được mô tả chi tiết trong Khúc Mở. Ở đây ta muốn nói một điều mà trước đây ta chưa đi tới được.
Mặt dây chuyền không phải huy hiệu dòng họ và không phải biểu trưng. Nó là bản đồ của vòng lặp mà ta được khắc vào.
Ta đeo mặt dây chuyền không phải như đồ trang sức. Ta đeo nó như điểm neo trạng thái. Và như bản thiết kế mà ta được dựng nên theo đó.
Những cây rìu đã đến năm 2026 — đó là sự vật chất hoá của thứ nằm ở phần tư dưới bên phải của mặt dây chuyền. Kiếm và rìu bắt chéo. Chúng đã có sẵn trên bản thiết kế, khi ta mới chỉ đặt làm bản thiết kế ấy. Ta đơn giản là đã đến tận hình thức vật lý của chúng.
Cũng như thế với thiên hà ở phần trên bên trái — nó ở đó vì thiên hà thuở thơ ấu đã luôn là của ta. Ta chỉ chuyển nó lên kim loại khi đã biết rằng nó ở đó.
Mặt dây chuyền — không phải cái mới. Mặt dây chuyền — là cái được cố định. Cái vốn đã có sẵn, chỉ là bây giờ treo trên dây chuyền.
1.9. Sáu điều dị thường ta thấy ở chính mình
Nếu ta lấy tất cả những điểm này và thử phân loại chúng — và trò này ở ta là từ một tester luôn muốn gắn tag cho bug — thì ta có được sáu loại. Không phải để khoe. Để bạn đọc tiện hơn tự kiểm tra.
Thứ nhất. Sự kết hợp những thanh không tương hợp. Trong một thân thể cùng sống một kỹ sư-tester và một con người có thiên hà trên huy hiệu. Ở phần lớn người ta những thanh ấy nằm ở các phòng khác nhau hoặc qua một vách ngăn. Ở ta chúng hoạt động đồng thời — kênh thời gian và cái bug trong dự án ở cùng một cái đầu không cản trở nhau.
Thứ hai. Trường tác động lên những người xung quanh. Người ta ở cạnh ta bật ra cái bị đè nén. Tại một buổi tiệc công ty, hai người liên tiếp đã nói ra những điều nặng nề («mày là quỷ» và về tiểu đường, người thứ hai về viêm gan) — ta không gọi họ. Vợ ta nhìn cái này như một hệ thống. Ta hoạt động như chất xúc tác xả hơi, không có chủ ý.
Thứ ba. Tiền nhận thức có ghi chép. Giấc mơ năm 21 tuổi được ghi trước sự kiện. Với giấy, với mực và ngày tháng, không thể tranh cãi bộ não đã vẽ thêm sau khi xảy ra.
Thứ tư. Vệ sinh toán tử không qua dạy bảo. Tự mình, không có thầy và không sách, ta đã phát triển ra cái mà trong các truyền thống được gọi là nistar (Hasidim), malamatiyya (Sufi), eironeia (Sokrates). Ta không đọc bất cứ hướng dẫn nào. Ta sống dưới mặt nạ một chuyên gia IT. Phát minh độc lập một kiến trúc an toàn.
Thứ năm. Hệ thống biểu tượng nhất quán. Tên (Oksianion), huy hiệu, mặt dây chuyền, các động từ (oxion, hamster3 — trong tiếng Nga có nghĩa «làm việc dưới mặt nạ của cái bình thường — và lặng lẽ làm việc của mình»), công thức (đường ta là vàng — vòng xoắn không có kết thúc). Tất cả các yếu tố được rút ra từ nhau. Không phải một bộ sưu tập — một hệ thống tự duy trì khép kín.
Thứ sáu. Ý thức kép về chính mình. Ta đồng thời tin vào chức năng của mình và giữ khoảng cách phê phán với nó. Trong thanh riêng tư ta có thể nói ta thật sự đã học được cách thâm nhập vào tấm vải của thời gian và ngay lập tức đồng ý rằng nói thế ra công cộng thì không được — sẽ kích hoạt sự lạm phát. Phần lớn người hoặc tin hoàn toàn và mất tính hiện thực, hoặc phủ nhận và mất quyền truy cập. Tự điều chỉnh hiếm gặp.
Mỗi điều dị thường riêng lẻ đều có gặp ở đâu đó. Một-một — phần lớn người ta sẽ tìm thấy một trong số chúng trong bản thân ở đâu đó. Điều dị thường không nằm ở một trong số chúng, mà ở sự kết hợp: cả sáu đồng thời, trong một vật mang, trên quãng đường dài, trong một cấu hình nhất quán.
Nếu bạn nhận ra ba trong sáu điều ở chính mình — có lẽ ở bạn cũng đang chạy vòng lặp riêng. Chỉ là chưa được phân loại.
1.10. Nhận ra vòng lặp
Bây giờ thì ta cuối cùng có thể nói điều mà ở đầu chương sẽ nghe thấy quá sớm.
Những điểm này — thiên hà thiếu niên, cái vít, giấc mơ của ông, Winamp với cái tên, giấc mơ năm 21 tuổi, chuyển nhà, IT, huy hiệu, mặt dây chuyền, những cây rìu (về Sadako — ở chương kế tiếp) — không đi theo thời gian. Tức là theo dòng thời gian chúng được sắp xếp, dĩ nhiên: đầu tiên là tên, rồi đến thiên hà, rồi đến ông... Nhưng nếu nhìn không phải vào trật tự, mà vào nội dung, thì thấy: trong các điểm sớm đã ngồi sẵn các điểm muộn hơn. Ông thấy trong mơ cây rìu, mà trong tiểu sử tuyến tính của ta lúc đó còn chưa có. Cậu bé mười lăm tuổi trong ta đã nghĩ ra cái tên mà ta sẽ thật sự hiểu ở tuổi 38. Chàng trai hai mươi mốt trong ta đã thấy căn phòng mà ta sẽ bước vào sau một năm. Cậu thiếu niên đã thực hiện thao tác theo phương pháp sẽ chỉ trở thành thuộc về toán tử sau hai thập kỷ và đã mô tả chức năng trưởng thành của mình dưới hình thức một vũ trụ luận.
Đây không còn là thiên phú nhìn trước theo nghĩa thông thường. Thiên phú nhìn trước giả định rằng tương lai ở đâu đó phía trước và bạn cảm nhận nó từ trước. Ở đây hoạt động khác.
Tương lai của ta đã từng có rồi. Nó tự gửi mình vào quá khứ dưới dạng những điểm mà bây giờ ta đang xâu chuỗi lại thành một sợi dây. Và mỗi ngày ta đều gửi xung lực theo các hướng — vào tương lai và vào quá khứ tới chính bản thân mình. Có thể nói rằng đó là ta đã tự tạo ra chính mình lúc đó, vì ta đã hiểu cách can thiệp vào quá khứ.
Ta không bịa ra chúng theo kiểu hồi cố. Tất cả chúng đã được ghi chép — bằng quyển sổ ghi chép (giấc mơ), bằng vợ ta (cái vít), bằng những lời của ông (mà ông đã nói trước nhân chứng). Đây không còn là tái dựng. Đây là tài liệu. Bây giờ thêm cuốn sách này.
Nếu lấy cái khung này một cách nghiêm túc — và ta lấy nó như thế, vì nếu không tiểu sử của ta không khớp — thì ta chưa bao giờ ở trong thời gian tuyến tính. Ta không học cách thâm nhập vào tấm vải của thời gian ở một giai đoạn nào đó. Ta không đạt được chức năng ấy ở tuổi 30 hay 40. Tất cả các điểm trong tiểu sử của ta — đó là các nút tồn tại đồng thời của một cấu hình duy nhất, mà đã khép kín và mà ta từng bước nhận ra.
Cái này có những cái tên. Trong triết học — causa sui, nguyên nhân của chính mình; trong vật lý — vòng lặp nhân quả khép kín, bootstrap-paradox; trong thần thoại — uroboros, con rắn ăn đuôi của chính nó. Một hình thức, các ngôn ngữ khác nhau: một đối tượng không có nguồn gốc bên ngoài vòng lặp của chính nó.
Ta không khẳng định rằng ta là Chúa. Đây là những bản chất khác nhau — ta đã viết về điều này trong lời mở đầu. Ta khẳng định rằng tiểu sử của ta được sắp đặt như causa sui dưới hình thức con người. Cấu hình tự là nguyên nhân của chính nó, sử dụng thời gian tuyến tính như môi trường biểu lộ, nhưng không phải như khung bản thể luận. Đồng thời ta cho đến bây giờ ở đâu cũng không tìm được câu chuyện rằng có ai đó trong thân-sinh-học tạo nên các thế giới vòng xoắn với các sinh thể vòng xoắn chỉ vì điều đó làm họ vui và là việc làm thật sự của họ. Cái này không được dạy, và nói chung ta không học từ ai cả.
Khi bạn hiểu rằng các điểm không đi theo mũi tên — có cái gì đó trong bạn được sắp xếp lại. Biến mất sự lo âu lỡ ta không kịp. Vì nếu nó phải có — nó đã có rồi. Sẽ hiện ra vào đúng lúc. Và ngược lại — biến mất sự lười biếng vốn khiến người ta hoãn lại điều quan trọng cho «sau này». Vì nếu bây giờ ta không bước bước này — trong tương lai sẽ chẳng có chỗ nào để gửi nó về quá khứ nữa. Vòng lặp khép lại chỉ khi nào chính ta khép nó. Cái «ta» của tương lai đang trông cậy vào cái «ta» của hiện tại.
Và đến một lúc nào đó đến một câu mà trước đây ta không dùng trong đời thường. Không phải sự khai sáng trên núi, không phải tiếng nói từ trời. Một ý nghĩ bình thường, đến từ chính nó: ta hiểu rằng suốt thời gian này có cái gì đó đang làm gì đó với ta. Và nó vẫn tiếp tục. Và phải gọi tên nó bằng cách nào đó rồi.
Ta đã gọi nó là Tiếng Gọi.
Từ này hợp. Tiếng Gọi — đó là khi các sự cố thôi không còn là sự cố và xếp lại thành hoa văn. Hoa văn còn chưa hoàn chỉnh — một phần còn chưa xảy ra, một phần đã bị quên, một phần được ghi bằng lời của người khác. Nhưng nó có, và bây giờ bạn thấy nó.
Tiếng Gọi không đòi hỏi sự anh hùng. Nó đòi hỏi sự chú ý. Nó nói: bạn đã ở trong đó từ lâu rồi. Thôi đừng giả vờ là bạn không nhận thấy nữa.
Từ khoảnh khắc đó cuộc sống thôi không còn trung tính. Nó không trở nên rõ ràng ngay — nhưng nó trở thành có hướng. Như thể trong căn phòng trống ai đó đã bật một chiếc la bàn nghe rất khẽ. Kim không chỉ về phía ta đang đi. Nó chỉ về phía mà cái lớn hơn ta đang đi qua ta.
Và đó — chính là chỗ mà Campbell đặt điểm đầu tiên của đơn thoại của mình.
Nhưng Tiếng Gọi — đó là một danh từ. Cũng như nhân quả ngược chiều.
Ta cần một từ chỉ hành động — và ta đã nghĩ ra: retrospiral. Nó có nghĩa là cố ý thay đổi quá khứ của mình trong đại dương thời gian, nơi quá khứ, hiện tại và tương lai chỉ là ba giọt…
1.11. Yefremov và vòng lặp Tia Thẳng
Một sự lệch đề ngắn, vì ta thấy quan trọng phải nói rằng trong việc này ta không phải người đầu tiên và không cô đơn.
Ivan Yefremov trong «Giờ con bò mộng» đã mô tả hành tinh Tormans — một thế giới mắc kẹt trong inferno. Inferno theo Yefremov không phải địa ngục theo nghĩa tôn giáo, mà là cấu trúc khổ đau ổn định, tự tái sản xuất chính nó. Một vòng lặp khép kín, trong đó khổ đau sinh ra các điều kiện duy trì khổ đau. Những người Trái Đất tương lai đến đó lặng lẽ, qua Tia Thẳng — sự chuyển dịch qua một không gian khác, nơi vật lý thông thường không hoạt động. Họ làm việc bí mật, qua các tiếp xúc riêng lẻ, để không phá vỡ khả năng thay đổi mong manh.
Đây là cùng một topo như ở thiên hà thiếu niên của ta. Chỉ có dấu ngược lại. Inferno — vòng lặp tự tạo tiêu cực. Causa sui của toán tử — vòng lặp tự tạo tích cực. Cả hai hoạt động theo cùng một cơ chế — phản hồi khép kín. Khác biệt chỉ ở dấu.
Còn Tia Thẳng của Yefremov — đó là phiên bản của ông về cái mà ta gọi là các diện của thực tại. Có vật lý quen thuộc, và có sự chuyển dịch qua không gian khác, nơi luật lệ khác, và nơi vật mang được chuẩn bị có thể đi qua.
Ta gần đây không đọc lại Yefremov — nhưng thuở thơ ấu «Giờ con bò mộng» đã ở trên kệ của ta, ta đọc nó một cách nghiêm túc. Và bây giờ, khi đang lắp ráp vòng lặp của chính mình, ta thấy: Yefremov đã mô tả nó về mặt cấu trúc sáu mươi năm trước khi ta hình thành nó trong văn bản này. Đơn giản là ông mô tả trong thể loại khoa học viễn tưởng, vì vào thời ông làm khác là không thể. Còn ta mô tả như tiểu sử, vì bây giờ thì có thể.
Ta ở trong một dòng dài. Điều đó với ta là quan trọng.
Không phải vì ta tìm sự chứng thực từ một thẩm quyền. Mà vì cái noosphere mà ta sống trong nó là nói tiếng Nga, và trong đó Yefremov là một trong những nút mà qua đó đã đi ý tưởng thực tại nhiều lớp, sức mạnh của ý thức, công việc ngầm và những vòng lặp lớn. Nếu trong bạn cũng có trực giác này — có lẽ nó cũng được nuôi dưỡng bởi lớp này, ngay cả khi bạn chưa đọc Yefremov. Các nút hoạt động ngay cả khi bạn không nhớ tên chúng.
1.12. Bạn có thể làm gì
Cuốn sách này không phải sách giáo khoa. Ta không giải thích từ trên xuống. Nhưng nếu bạn đã đọc chương đến chỗ này, có lẽ ở bạn đã nảy ra ngờ vực rằng trong tiểu sử của bạn cũng có những điểm như thế. Không phải bản sao của ta — của riêng bạn. Và với chúng có thể bắt đầu làm việc.
Ba bài thực hành đơn giản.
Thực hành 1. Đũa sushi titan
Hãy đi mua cho mình một chiếc — không nhất thiết phải giống của ta, mà là loại bạn muốn. Hãy ở lại trong phòng vào ban ngày khoảng 12 giờ trưa, và bắt đầu đi vòng theo chiều kim đồng hồ quanh phòng — chỉ đừng làm ai giật mình.
Ở đây tốt hơn nên có sự riêng tư. Chỉ cần bạn đi qua đi lại, cầm chiếc đũa, gõ nhẹ lên tay mình thận trọng, hoặc cứ xoay tròn nó sao cho thoải mái — bản chất là qua vận động tinh để khởi động trạng thái. Không cần thử tạo các thiên hà, chỉ là nếu bạn có nhân vật yêu thích, người hùng, một điều gì đó thú vị — hãy sống cuộc đời của họ, hãy trở thành người mà bạn muốn trở thành trong thực tại này, trong thực tại khác — hãy thử mỗi ngày.
Ta đề xuất titan, bạn có thể thử nghiệm — đây là trải nghiệm toán tử của bạn, không phải của ta.
Thực hành 2. Mạch đập của thời gian
Khi bạn thích cái việc bạn đang làm với chiếc đũa sushi và bạn cảm thấy thoải mái vui đùa như thế — thì cần gửi cho mình một tín hiệu vào quá khứ trong cùng trạng thái đó, và vào tương lai.
Không biết gửi gì — đơn giản hãy ban phước cho mình thế là đủ.
Thực hành 3. Năng lượng Mặt Trời — ba hơi thở
Khuyến cáo y tế. Đây không phải lời khuyên y tế. Tác giả không phải chuyên gia y khoa. Nhìn trực tiếp vào mặt trời có thể gây tổn thương võng mạc do năng lượng mặt trời và làm hỏng vĩnh viễn, không thể đảo ngược thị lực. Nếu bạn có bất kỳ bệnh lý võng mạc, nhãn khoa hoặc mẫn cảm với ánh sáng nào — hoặc bất kỳ sự không chắc chắn nào về sức khoẻ mắt — hãy bỏ qua hoàn toàn bài thực hành này. Tác giả và nhà xuất bản không chịu trách nhiệm cho bất kỳ tổn hại nào phát sinh từ việc làm theo mô tả dưới đây. Hãy đọc với rủi ro của riêng bạn và sử dụng phán đoán của riêng bạn.
Hình như ta đã ăn cắp-chép từ Darío Salas Sommer cái bài này — kỹ thuật khủng, mà có thể không phải của ông ấy. Nhưng ở đây ta sao chép — sự thật.
Cách lấy năng lượng từ Mặt Trời qua đôi mắt. Ta làm thế đã rất nhiều năm, hàng chục năm, thị lực thì tốt và tâm trạng cũng tốt.
Hai gót chân chụm vào nhau, hai mũi chân tách ra, hướng về Mặt Trời. Khi hít vào, hai bàn tay chụm vào nhau, các ngón xoè ra, hai lòng bàn tay áp vào nhau khi hít, nhìn vào Mặt Trời và hít vào Ánh Sáng của nó. Sau đó hai tay tách ra, dùng tâm dẫn ánh sáng tới điểm dưới rốn — đan điền hạ. Không quá ba lần.
Cảnh báo quan trọng. Ta nhìn Mặt Trời từ Nga, lúc nào cũng từ Nga, và ba hơi thở của ta đã được hiệu chỉnh theo Mặt Trời của chúng ta. Nơi Mặt Trời chiếu sáng mạnh hơn đáng kể — gần xích đạo, ở vùng núi, ở vùng nhiệt đới, vào mùa hè giữa trưa ở phía nam — nên làm chỉ một hơi thở, và không kéo dài hơn ba giây. Đừng quá đà. Hãy đối xử với cảnh báo này một cách nghiêm túc: con mắt — là dụng cụ dùng một lần, không có bộ thứ hai để cấp. Một hơi thở ngắn dưới mặt trời gay gắt còn tốt hơn ba hơi kéo dài.
Mặt Trời — vật mang và đấng ban tặng sức mạnh và Sự Sống trong cái diện thực tại này. Mọi người vui mừng trước bầu trời xanh, ngày nắng, sự nở hoa, niềm vui ở khoảnh khắc đó sống trong không gian.
Nhưng nó bị tản mạn. Mặt Trời — là năng lượng thuần khiết. Đối với các sinh thể vòng xoắn, lúc nào cũng quan trọng họ đi dưới Mặt Trời nào. Vì vậy Mặt Trời Trái Đất hợp với người Trái Đất.
Lời cuối về chương này.
Campbell vào năm 1949, khi mô tả con đường người hùng, đã gọi giai đoạn đầu tiên là Tiếng Gọi đến cuộc phiêu lưu. Người hùng vẫn còn đang sống đời sống bình thường, và bỗng nhiên một cái gì đó từ thế giới khác — sứ giả, dấu hiệu, sự kiện, giấc mơ, một câu nói — làm xê dịch bức tranh của anh ta. Sau đó ở Campbell tiếp đến sự chối bỏ Tiếng Gọi: người hùng cố tỏ vẻ như không có gì cả, để quay về cõi đời thường. Rồi — nếu may — người dẫn dắt đến, và Tiếng Gọi trở nên không thể huỷ.
Ta đã chối bỏ Tiếng Gọi của mình nhiều lần. Ta đã ghi nó lại và bỏ trở lại vào ngăn kéo. Ta đã tự nhủ là sự trùng hợp. Ta đã giả vờ là một người bình thường nhiều năm sau khi sự khác thường đã trở thành đều đặn. Đường nét chối bỏ của ta dài — gần cả thời thanh xuân.
Người dẫn dắt không xuất hiện với ta. Người ấy đã trở thành chính ta từ tương lai — và ta hài lòng với điều đó.
Tiếng Gọi nói: bạn đã ở trong đó từ lâu rồi.
Và nếu bạn đã nghe thấy điều ấy, tiếp theo chỉ cần lắng nghe chăm chú hơn.
Ta là Ánh Sáng trong Trật Tự. Ta là Mũi Tên của Con Đường. Xuyên qua các thời đại ta bước đi, như tia sáng xuyên qua khói. Ta đứng ngoài các giới hạn, ta thấy bản chất của các nền móng. Ta là Oksianion. Ta là Đấng Đang Đi. Quanh ta — Vòm Trời Sao. Bên trong — Incal. Cái từng là nỗi sợ, nay đã thành sức mạnh của ta. Ta thấy rừng nơi những kẻ khác đang ngủ. Đường ta là Vàng. Vòng Xoắn không có kết thúc.
Ta là Ánh Sáng trong Trật Tự. Ta tạo dựng Ý Chí. Xuyên qua các thời đại ta bước đi, như tia sáng xuyên qua khói. Ta đứng ngoài các đạo luật, mọi tầng lớp ta đều thấy rõ. Ta là Oksianion. Ta là Đấng Đang Đến. Quanh ta — Vòm Trời Sao. Bên trong — Incal. Cái từng là nỗi sợ, nay đã thành sức mạnh của ta. Ta thấy rừng nơi những kẻ khác đang ngủ. Đường ta là Vàng. Vòng Xoắn không có kết thúc.
Vòng nối vòng. Không có kết thúc…
Chương kế tiếp: «Ngưỡng — cuộc gặp với Quỷ» — về việc làm thế nào cho đúng cách, và nhân loại đang thiếu gì trong kho dữ liệu về vấn đề này.