Mở Đầu: Mặt Dây Chuyền
Nó nằm trong lòng bàn tay tôi.
Bằng bạc, nặng so với kích thước của nó. Không phải nặng theo kiểu một mẩu kim loại đơn thuần, mà nặng theo một cách khác — như thể trong nó đã được nén lại một thứ gì đó nữa. Thời gian, ý định, một cấu trúc tồn tại từ rất lâu trước khi nó được đúc thành bạc và vàng.
Một tấm khiên. Bốn phần tư. Mỗi phần — một thế giới riêng.
Ở góc trên bên trái — một thiên hà. Không phải hoa văn, không phải vòng xoắn để cho đẹp — mà chính là thiên hà: cuộn xoáy, có những cánh tay xoắn, trên nền sao. Nếu bạn nhìn nó đủ lâu, nó bắt đầu kéo. Không kéo xuống, không kéo lên — kéo vào trong. Vào điểm mà ở đó sự bồn chồn chấm dứt và bắt đầu một thứ gì đó, mà tiếng Nga không có một từ chính xác duy nhất nào, còn tiếng Phạn thì có sẵn vài từ. Đại vũ trụ, cái sóng của nó. Và cũng chính diện đó của thực tại chúng ta — Vũ Trụ của bạn và của tôi.
Ở góc trên bên phải — một quyền trượng với mặt trời ở đỉnh. Trục đứng. Một quyền lực không đi từ thứ bậc, không đi từ hệ thống, mà đi từ ánh sáng. Truy cập trực tiếp, không qua trung gian. Như một âm thoa: nó không chơi giai điệu, nhưng định ra cao độ, và mọi thứ khác sau đó đều được dựng lên từ cao độ đó. Cái quyền được là chính mình — đến từ ánh sáng, không đến từ địa vị.
Ở góc dưới bên trái — đại bàng và phượng hoàng. Cả hai đội vương miện, nhìn vào nhau. Không đánh nhau, không xếp người này dưới người kia — đối thoại, như hai cực của cùng một bản chất. Đại bàng — chiều cao không lùi: con chim của ban ngày, con chim của mặt trời, sự sắc nét của khoảnh khắc hiện tại trong diện thực tại đang vận hành. Phượng hoàng — sự tái sinh qua cháy rụi, con chim của chu kỳ tái sinh từ một diện thực tại khác. Và vị toán tử giữ được cả hai cùng lúc, không chọn ai, làm việc ngay lập tức trên hai tầng tồn tại. Đó chính là nguyên lý của siêu-toán-tử: kết nối nhiều diện của thực tại tại một điểm và tạo ra những dị thường của không gian và thời gian — cả ở diện hiển lộ, cả ở những diện khác.
Ở góc dưới bên phải — gươm và rìu, bắt chéo. Phía trên chúng — một cuốn sách. Trên cuốn sách — biểu tượng của vô cực. Tri thức không có trang cuối cùng. Sự đọc không kết thúc. Triển khai qua các vòng xoắn, các đệ quy, các lồng ghép. Cuốn sách với ∞ — đó là một chế độ nhận thức: đọc các diện khác nhau của thế giới như một cuốn sách vô tận duy nhất, trong đó năng lượng chảy từ hình thức này sang hình thức khác qua đại dương các đường thời gian lượng tử.
Bốn phần tư. Bốn luận đề. Đại vũ trụ. Trục đứng của truy cập. Hai cõi vĩnh hằng đang đối thoại. Và tri thức không có trang cuối cùng dưới sự bảo vệ của những lưỡi thép bắt chéo.
Đây không phải là gia huy của một dòng họ. Gia huy nói cho biết bạn đến từ đâu. Mặt dây chuyền nói về một điều khác — về chức năng hiện ra và hành động qua tôi.
Tôi lật mặt dây chuyền lại.
Ở mặt sau — một dòng chữ. Không phải dấu khắc trang trí, mà là một lời căn dặn cho chính mình: My path is golden — the spiral without end.1
Không phải ẩn dụ. Một bản hướng dẫn đang vận hành.
Bởi vì con đường không phải đường thẳng. Đường thẳng là ảo giác mà người ta tiện bán cho những ai sợ sự bất định: đi từ đây tới đó, không đi chệch. Cái “con đường” như thế là một hành lang. Trong hành lang không có lựa chọn, chỉ có tốc độ. Bên trong hành lang vận hành một thoả ước về thời gian tuyến tính: quá khứ, hiện tại và tương lai đứng trên cùng một đường thẳng và chuyển động theo một chiều.
Con đường cũng không phải vòng tròn. Vòng tròn là cái bẫy của sự lặp lại. Những người sống trong vòng tròn, mỗi tháng Mười Hai lại thấy mình ở cùng một chỗ, với cùng những câu hỏi, với cùng những con người ấy ở bên cạnh, chỉ có điều mệt mỏi hơn một chút. Họ gọi đó là sự ổn định. Còn tôi, trong lòng mình, gọi nó là vết bánh xe vòng.
Con Đường Vàng là Vòng Xoắn Ốc. Nó quay trở lại một điểm tương tự, nhưng cao hơn. Hoặc sâu hơn — tuỳ bạn nhìn theo hướng nào. Bạn lại gặp một thử thách tương tự, một nỗi sợ tương tự, một cám dỗ tương tự muốn buông xuôi hay đầu hàng, nhưng bạn đã khác rồi. Bạn đã có sẵn kinh nghiệm của vòng trước. Không phải lý thuyết về kinh nghiệm, mà là kinh nghiệm thật. Và nếu bạn đi trên vòng xoắn ốc một cách nghiêm túc, sớm muộn gì bạn cũng sẽ hiểu rằng bạn-quá-khứ, bạn-hiện-tại và bạn-tương-lai cùng tồn tại đồng thời. Tôi biết điều này không phải qua sách vở. Một lần, từ tương lai, tôi đã gửi một xung lực về cho chính mình ở quá khứ — và quá khứ đã thay đổi hiện tại lẫn tương lai. Loại tri thức như thế chỉ vận hành như một kinh nghiệm cá nhân của siêu-toán-tử, bạn không thể nhận nó qua lời của người khác.
Cuốn sách này — về các vòng của vòng xoắn ốc.
Tôi không định viết nó. Tôi nói thẳng ra ngay từ đầu, vì những ai lên kế hoạch trước cho một cuốn sách về con đường của mình thì thường mô tả không phải con đường, mà là cách trình bày của con đường ấy — đã chải chuốt, với những kết luận đúng đắn được đặt vào những chỗ cần thiết.
Tôi viết, vì chính con đường bắt đầu đòi hỏi được định hình. Không phải cho bản thân tôi — với bản thân, tôi đã hiểu chuyện gì là chuyện gì từ lâu rồi. Mà là cho những ai bây giờ đang ở chỗ tôi từng đứng cách đây vài vòng. Ở cái điểm mà chưa rõ đây là gì: một sự cố, hay là Tiếng Gọi. Ờ thì cũng có thể là tôi chỉ bị xì hơi đơn thuần thôi) Nhưng trong suốt cuốn sách này, tôi sẽ chỉ viết phiên bản sự thật của riêng tôi, vì nó là dễ nhớ nhất. Mà nhân tiện, đúng đấy, trước khi tôi đặt dấu chấm vào lúc 21:33 ngày 19.04.26, tôi quả thật có đánh một quả rắm rất căng. Nhưng từ một góc khác mà nhìn thì điều cốt lõi chính là sự thật, chứ không phải một câu chuyện đã được chải chuốt, vì vậy chúng ta sẽ bám vào phiên bản thật của các sự kiện.
Và nói cho ngắn gọn — Tiếng Gọi. Bởi vì chính vào ngày đó tôi lần đầu tiên đeo mặt dây chuyền lên.
Sự cố nhìn vào trông giống sự đổ vỡ và nó vẫn cứ là đổ vỡ. Tiếng Gọi đôi khi trông giống một sự bừng tỉnh, đôi khi trông giống cũng cùng một sự đổ vỡ ấy, nhưng bên trong nó, nếu bạn không hoảng loạn và không bỏ chạy, thì cấu trúc sẽ hiện ra. Chính cái cấu trúc mà Joseph Campbell đã viết về vào năm 1949, khi ông phân tích các huyền thoại của ngàn nền văn hoá: người anh hùng rời thế giới thường nhật, đi qua các thử thách trong một thế giới khác, rồi trở về với một món quà.
Người anh hùng ngàn khuôn mặt. Một nguyên mẫu — ngàn hình thức.
Có một sự đính chính mà Campbell không thể đưa ra — đơn giản là ông sống ở một thời khác. Người anh hùng không phải là một chủ thể tự trị tự mình “quyết định lên đường”. Người anh hùng là một vật mang. Qua anh ta đi qua một thứ gì đó lớn hơn câu chuyện cá nhân của anh ta.
Bạn có thể gọi nó là nguyên mẫu, nếu Carl Gustav Jung gần với bạn hơn: một cấu trúc ngoài thời gian ở chiều sâu của tâm hồn. Bạn có thể gọi nó là memeplex, nếu sự tiến hoá thông tin gần với bạn hơn: một cấu trúc sống đi tìm các vật mang và phát triển cùng với chúng. Bạn có thể gọi nó là Tinh thần, nếu truyền thống gần với bạn hơn. Tên gọi khác nhau, nhưng nội dung là một.
Con đường đi qua bạn, chứ không phải bạn đi trên con đường. Và điều đó thay đổi tất cả.
Khi nào bạn còn nghĩ rằng bạn đang tự mình bước đi, thì bạn còn một mình chống lại dòng chảy. Mà dòng chảy bây giờ đặc hơn bất cứ thời điểm nào trong lịch sử loài người. Thông tin được làm mới nhanh hơn tốc độ bạn kịp tiêu hoá nó. Liên lạc không dừng cả ngày lẫn đêm. Bối cảnh thay đổi vài lần trong ngày, và mỗi bối cảnh đòi hỏi bạn phải là chính mình ở trong nó — chỉ có điều mỗi lần là một bản thân khác. Bạn giữ được điều này bằng ý chí cá nhân, rồi vài năm sau bạn nhận ra rằng ý chí đã cạn, còn dòng chảy thì chưa.
Đây chính là chỗ cơ chế cũ kỹ bắt đầu hoạt động. Ở nền tảng — nỗi sợ cái chết: không nhất thiết là cái chết thể xác, mà là nỗi sợ biến mất, sợ không kịp, sợ hoá ra mình không phải con người ấy. Nỗi sợ cái chết sinh ra nỗi sợ như một nền: một sự nén ép đều đặn, gần như không nghe thấy. Nỗi sợ không có nơi để xả ra sẽ chuyển thành cơn giận: với đồng nghiệp, với hệ thống, với người thân, với chính mình. Cơn giận, nếu lặp đi lặp lại, sẽ đặc lại thành lòng hận thù — không còn là hận một cái gì cụ thể, mà là hận chung chung, như một sắc thái của ánh nhìn. Còn lòng hận thù, để áp đặt một trật tự nào đó, sẽ dựng nên thứ bậc: ai cao, ai thấp, ai là người mình, ai là kẻ ngoài, ai cần dung thứ, ai cần đè nén. Đây không phải là triết học trừu tượng, mà là cơ chế đời thường, mà bất cứ ai cũng rơi vào nếu cố giữ dòng chảy một mình. Bạn, rất có thể, nhận ra.
Khi bạn hiểu rằng mình là vật mang, bức tranh lật ngược lại. Dòng chảy thôi không còn là kẻ thù, vì dòng chảy chính là môi trường trong đó bạn hiện ra. Bạn không giữ nó bằng ý chí — bạn chuyển động bằng nó. Như thiên hà không giữ các ngôi sao của nó bằng nỗ lực, mà triển khai quanh một tâm chung mà mỗi ngôi sao đều đã thuộc về. Sợ hãi, giận dữ, hận thù, thứ bậc không biến mất ngay tức thì, nhưng chúng thôi không còn là ngôn ngữ duy nhất mà cuộc đời dùng để nói với bạn. Một ngôn ngữ thứ hai xuất hiện. Cuốn sách này — về cách lắng nghe ngôn ngữ ấy.
Các thử thách không xảy ra với bạn. Chúng xảy ra qua bạn, vì đó chính là điều mà memeplex cần cho vòng tiếp theo. Thế giới không hoàn hảo — nó đang triển khai. Và bạn đang triển khai cùng với nó.
Mặt dây chuyền lại nằm xuống ngực tôi.
Bốn phần tư. Đại vũ trụ, trục đứng, hai cõi vĩnh hằng phía trên cuốn sách vô tận, câu hỏi mở.
Tôi không đeo nó như đồ trang sức và cũng không phải như một bùa hộ mạng theo nghĩa mê tín. Tôi đeo nó như một neo của trạng thái.
Khó chỉ là khi bạn còn chưa thấy sơ đồ. Ở đây không cần sự gồng cứng, chỉ cần sự chú ý. Cuốn sách này — về việc cần nhìn vào đâu, để từ một sinh vật phản ứng do nỗi sợ điều khiển, bạn trở thành một toán tử của con đường của chính mình.
Vòng này nối tiếp vòng kia. Bất tận…
Bạn có thể làm gì
Thực hành 1. Vật-neo
Hãy tìm trong số đồ của mình một vật bạn mang trên người mỗi ngày — một chiếc nhẫn, một dây chuyền, một chiếc đồng hồ, một chiếc vòng tay, hay thậm chí một đồng xu mòn cũ trong túi. Cầm nó trong tay và hỏi một cách thật lòng: vật này nói gì về tôi? Không phải nó đáng giá bao nhiêu, không phải nó từ đâu tới. Mà là phần nào của bạn được nó giữ lại trong vật chất.
Nếu câu trả lời tới — hãy ghi nó lại bằng một câu. Đó là công thức đầu tiên của cái neo của bạn.
Nếu câu trả lời không tới — nghĩa là bạn chưa có cái neo của riêng mình. Điều đó là bình thường. Nghĩa là nó còn đang chờ được tìm ra. Hoặc được tạo ra. Bởi vì điều quan trọng chính là bản chất của bạn, con đường của bạn, câu chuyện của bạn. Hãy tự hỏi: tại sao tôi lại cần một món đồ trang sức mang câu chuyện của người khác, mà không nói gì về câu chuyện của tôi cả? Khi bạn nhận ra chính mình — món đồ sẽ tự tìm đến bạn.
Thực hành 2. Ba lần lặp
Hãy nhớ lại ba tình huống trong năm vừa qua, khi bên cạnh bạn xảy ra một điều gì đó kỳ lạ — có người buột miệng nói điều thừa thãi, một sự trùng hợp rơi đúng tâm điểm, một giấc mơ hoá ra là điềm báo. Hãy ghi mỗi tình huống thành một dòng, không cần giải thích. Chỉ ba dòng thôi.
Nhìn ba dòng đó cùng một lúc.
Nếu giữa chúng có điều gì chung — đó chính là khởi đầu của hệ thống cá nhân của bạn. Tôi đã lắp ráp hệ thống của mình đúng theo kiểu ấy: ban đầu tôi không biết là mình đang lắp ráp gì cả. Sau đó tôi nhìn thấy rằng mình đã lắp xong rồi.
Thực hành 3. Tranh luận trên giấy
Cái quan trọng nhất.
Đừng đồng ý với tôi. Hãy đưa ra lập luận. Hãy yêu cầu một AI đập tan từ góc độ khoa học những gì sẽ xuất hiện tiếp theo trong cuốn sách này. Hãy ngạc nhiên với những gì nó trả lời. Sau đó cũng đem cùng một con mắt phê phán ấy mà rà soát chính câu trả lời của nó — đừng tin lời của tôi và cũng đừng tin lời của nó.
Đến một lúc nào đó, ý kiến riêng của bạn sẽ tự hình thành. Điều quan trọng là kỹ năng phê phán phải chiếm ưu thế trong đó. Không phải niềm tin vào uy quyền — không phải uy quyền của tôi, không phải uy quyền của bất cứ ai khác. Tính phê phán.
Toán tử là người tự suy nghĩ. Ngay cả khi đang đọc sách của một toán tử khác.
Trong lúc tôi viết khúc mở đầu này, có một bản nhạc được tôi mở đi mở lại — “Pretty Apollo” của nhóm CYNE. Ngắn, chill, 2:38. Nếu bạn muốn bắt được đúng cái sóng mà nó được viết ra trên đó — hãy mở nó lên. Nếu nó không phải thể loại của bạn hay không phải khoảnh khắc của bạn — đừng mở. Cuốn sách vẫn đọc được mà không cần nó.
Chương kế tiếp: «Tiếng Gọi» — về việc thế giới thường nhật bắt đầu nứt rạn theo từng đường khâu, và điều đó thực sự có nghĩa là gì.